Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu (1299)

Oğuzların Bozok kolunun Kayı boyuna mensup olan Osmanlılar, Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat tarafından verilen Karacadağ’da bir süre yaşadıktan sonra Ertuğrul Gazi yönetiminde Söğüt ve Domaniç yöresine yerleşmişlerdir. Kösedağ Savaşı’nın ardından Kayı Boyu, Anadolu’yu işgal eden İlhanlı Devleti’ne bağlanmıştır ve devletin zayıflaması ile Osman Bey 1299 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir.

Koyunhisar Savaşı (1302)

Bizans’la yapılan ilk büyük savaş olarak bilinen Koyunhisar Savaşı’nı Osmanlı Beyliği kazanmıştır. Osman Bey’in bu savaşta başarılı olmasında Konur Alp, Akçakoca, Samsa Çavuş gibi Türkmen Gazilerinin rolü büyüktür. Savaşın kazanılmasının ardından başkent Bilecik ardından da Yenişehir olmuştur. İlk parada Osman Bey zamanında basılmıştr.

Osmanlı İmparatorluğu’nun Büyümesini Sağlayan Nedenler Nelerdir?

Gerek coğrafi gerekse siyasi nedenler sayesinde hızla büyüyen Osmanlı İmparatorluğu, gelişerek köklenmesinin nedenleri şu şekilde;

  • Coğrafi konumu açısından genişlemeye oldukça elverişli olması,
  • Osmanlıların güçlü bir merkezi otoriteye sahip olması,
  • Bizans’a karşı yürütülen cihat anlayışının Türkmenler tarafından desteklenmesi,
  • Balkanlar’da herhangi bir siyasi birliğinin olmaması,
  • Din konusunda kesin sonuçlara dayanmadan dinsel hoşgörüyü devlet politikası haline getirmesi ve halka iyi davranması,
  • Bizans’ta yaşanan taht kavgaları ve Bizans tekfurlarının halktan ağır vergiler toplaması.
  • Fethettiği topraklara Türkmenleri yerleştirmesi,
  • Tımar sistemini uygulayarak devletin büyük bir askeri güce erişebilmesi olarak sıralanabilir.

Orhan Gazi Dönemi (1324 – 1362)

Bursa’yı fetheden Orhan Gazi, burayı başkent yapmıştır. Bizans ile girdiği Maltepe (Pelekonon) Savaşı’nın kazanması ile birlikte İznik’i başkent yaptı. Bizansta çıkan taht kavgasında Kantakuze’ne yardım eden Orhan Gazi, karşılığında Geliboludaki Çimpe Kalesi’ni kazandı. Kazanıla Tekirdağ çevresine Anadolu’dan getirilen Türkler yerleştirildi. Karesi Beyilğine son verilerek Rumeliye geçiş yolu Çimpe kalesiyle birlikte açıldı.

Orhan Gazi Döneminde Yapılan Yenilikler

  • İlk divan teşkilatı oluşturuldu.
  • Yaya ve Müsellem adında ilk düzenli ve devamlı ordular kuruldu.
  • Bu dönemde ilk vezirlik makamı kuruldu.
  • İlk Osmanlı medresesi İznik’e açıldı.
  1. Murat Dönemi (1362-1389)

Orhan Bey zamanındaki fetihlere devam eden I. Murat, Çorlu, Lüleburgaz, Dedeağaç ve Dimetoka’yı aldı. I. Murat döneminde Rumeli’de yapılan Sazlıdere Savaşı kazanılarak 1363 yılında Edirne fethedildi. Edirne’nin fethine tepki olarak propaganda yapan haçlılar, kurdukları ordu ile Sırpsındığı Savaşı’nda (1364) yenilgiye uğratıldı. Ayrıca Sırpların kurduğu haçlı ordusu Çirmen Savaşı’nda da yenilgiye uğradı.

  1. Kosova Savaşı (1389)

Balkanlarda bir Osmanlı akıncı birliğinin Ploşnik Savaşı’nda yenilgiye uğramasını fırsat sayan Sırplar Osmanlıları Balkanlardan atmak için birleşik Haçlı ordusu kurdu. Karamanoğulları’nın Haçlı ordusunu desteklemek üzere gönderdiği Timurtaş komutasındaki Osmanlı ordusu Ploşnik’te bozguna uğratıldı. Çek kuvvetleri, Sırp Leh, Eflak, Boşnak, Macar ve Hırvat’ın bir araya gelmesi ile kurulan haçlı ordusu I. Kosova Savaşı’nda yenilgiye uğratıldı. Bozgun Balkanları umutlandırsa da savaşı Osmanlılar kazandı. Ancak bu savaşın sonunda I. Murat bir Sırplının saldırısı sonucu savaşın sonunda şehit düştü.

  1. Murat Döneminde Yapılan Yenilikler

  • İlk kez Yeniçeri ocağı kuruldu.
  • Kosova Savaşı’nda ilk top kullanıldı.
  • Osmanlılarda ilk kez sultan unvanını alan isim I. Murat oldu.
  • Karamanlılar, Osmanlılarla yaptıkları savaşı kaybetmeleri üzerine ilk kez itaat altına alındılar.
  • İlk defa Tımar sistemi oluşturularak askeri güç arttırıldı.

Yıldırım Beyazıt Dönemi (1389-1402)

  1. Murat’ın kararı üzerine hükümdar olan Yıldırım Beyazıt, taht kavgasına gireceği şüphesi ile kardeşi Yakup’u öldürttü. Batı Anadolu’da başta Karamanlılar dahil olmak üzere tüm beyliklere son vererek siyasi birliği sağladı. Bizans’ı ikince kez kuşatan Beyazıt, Karadeniz’den gelecek yardımları önlemek adına Anadolu Hisarı’nı (Güzelce Hisarı) inşa ettirdi. Kuşatma sırasında Doğu Anadolu’da Timur tehlikesinin belirmesi ile birlikte Bizans’la anlaşma yapılarak kuşatma kaldırıldı. Anlaşmaya göre, Bizans yıllık vergi verecek, İstanbul’da bir Müslüman mahallesi kurulacak ve Haliç’e bir Osmanlı birliği yerleştirilecektir.

Niğbolu Savaşı (1396)

Batı Avrupa uluslarının katılımıyla büyük bir Haçlı ordusu kuran Yıldırım Beyazıt, İstanbul’u kuşattı. Kurulan bu ordu ile Niğbolu Savaşı 1396 yılında kazanıldı.

Niğbolu Savaşı’nın Sonuçları

  • Osmanlının Anadolu hakimiyeti yolundaki gücü çoğalmıştır.
  • Yıldırım Beyazıt, İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı hükümdarıdır.
  • Anadolu Beylerbeyliği bu dönemde durulmuştur.
  • Beyazıt tarafından, İstanbul’un fethini kolaylaştırabilmek adına Anadolu Hisarı yaptırılmıştır.
  • Yıldırım Beyazıt’a halifeler tarafından Sultan-ı İklim-i Rum unvanı verilmiştir.
  • Anadolu’daki Türk birliği güçlendirilerek sağlanıştır.

Bizans, Osmanlı Devleti’nin üstünlüğünü kabul ederek bir antlaşma imzaladı. Buna göre, İstanbul’da bir Türk Mahallesi kurulacak ve cami yaptırıldı. İstanbul’da Türkler’in davalarına bakacak bir kadı bulundu. Bizans, Osmanlı Devleti’ne her yıl vergi verdi.

Ankara Savaşı Nedenleri (1402)

  • Timur’a topraklarını kaptıran Ahmet Celayir ve Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf’un Osmanlı Devleti’ne sığınmaları ve Timur’un teslim edilmesini istemeleri,
  • Beyliklerine son verilen Anadolu beylerinin yıldırım Beyazıt’a karşı Timur’dan yardım istemeleri,
  • Timur’un kendi gücünün ve üstünlüğünün tanınmasını istemesi,
  • Her iki hükümdarında Türk İslam dünyasına hakim olma isteği,

Ankara Savaşı Sonuçları

  • Savaşı Osmanlılar kaybetmiştir.
  • Anadolu’daki Türk birliği bozulmuştur.
  • Yıldırım Beyazıt’ın oğulları arasında taht kavgası başlamıştır.
  • Osmanlının, Balkanlar’daki ilerleyişi durdurulmuştur.
  • İstanbul’un fethi gecikmeye uğramıştır.

Fetret Devri (1402 – 1413)

Ankara Savaşı’nın ardından Yıldırım Beyazıt’ın oğulları arasında çıkan taht kavgası nedeni ile Osmanlı Devleti yıkılma tehlikesi geçiriştir. Ancak devlet örgütünün sağlamlığı ve Rumeli’de adaletli bir yönetimin olması Osmanlıların kısa sürede toparlamasına yardımcı olmuştur.

  1. Mehmet (Çelebi) (1413 – 1421)

Kardeşleri ile yaptığı taht kavgasında galip gelen Çelebi Mehmet, Osmanlı birliğini yeniden sağladı. Daha önce kaybedilen Osmanlı topraklarının çoğunu geri alan Çelebi Mehmet, Menteşeoğulları ve Saruhanoğullarını da topraklarına katmıştır. Bu dönemde deniz savaşı ile ilk kez karşı karşıya gelen Osmanlılar, deniz gücünün zayıf olması nedeniyle Venediklilere yenildi. Ancak Bizans’ın araya girmesi ile anlaşma yapıldı. Fetret dönemindeki siyasi ve sosyal sorunları gerekçe gösteren Şeyh Bedrettin’in isyanı bastırıldı. Timur’un Semerkant’a götürdüğü Mustafa Çelebi, geri dönerek taht kavgasına girdi ve mücadeleyi kaybetti. Ardından Bizans’a sığınan bu kişinin Mustafa Çelebi olmadığı iddia edildi ve bu olaya “Düzmece Mustafa Olayı” denildi.

  1. Murat Dönemi (1421-1451)

Bizans Devleti Mustafa Çelebi’nin başlattığı taht kavgasını yeniden destekleme kararı aldı. Mücadeleyi II. Murat kazanırken Mustafa Çelebi öldürüldü. Karaman ve Germiyan Beyleriise Osmanlıda kurulu olan otoriteyi sarsmak amacı ile II. Muratın kardeşi Şehzade Mustafa’yı taht kavgasına sürükledi. Ancak mücadeleyi yeniden II. Murat kazandı. Balkanlarda Macarlar ile yapılan savaşları kaybeden Osmanlı iktidarı II. Murat barış istedi. Macarlarla 1444 yılında Edirne Segedin Anlaşması imzalandı. Anlaşmaya göre, 10 yıl savaş olmayacak ve Tuna sınır sayılacaktı.

Küçük yaştaki II. Mehmet’in iktidara geçmesi ile birlikte devlet adamları arasında sorunlar çıktı ve Macarlar yapılan anlaşmaları bozdu. Bunun üzerine II. Murat yeniden padişahlığa geldi ve 1444 yılında yapılan Varna Savaşı’nda Macarlar yenilgiye uğratıldı.

  1. Kosova Savaşı (1448)

Varna Savaşı’nın intikamını almak isteyen haçlılar Osmanlıya yeniden saldırdı. Saldırıları boşa çıkan Macarlar bir kez daha Osmanlılara teslim oldu. Böylece Osmanlı’nın Balkanlar’daki hakimiyeti kesinleşti ve Avrupalıların Türkleri Balkanlar’dan atma hayalleri son buldu. II. Kosova Savaşı ile birlikte Türkler savunmadan taarruza geçmiş ve İstanbul’un fethi kolaylaşmıştır.

Derleyen: Seyda Cankur

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir